متن پیام محترم عبدالکریم سروش

به مناسبت بزرگداشت از مقام علمی و ادبی استاد احمد یاسین فرخاری

 

 

 

با سلام و درود آتشین و صمیمانه ، مراتب احترام و سپاس خود را به همه کارگزاران کاروان شعر تورنتو و همة حضار گرامی در مجلس بزرگداشت استاد فرخاری و قدردانی از کارکردهای علمی و ادبی ایشان تقدیم میکنم و آرزو میبرم که همیشه دم تان گرم و غم تان سرد باشد .

 دوستی از راه دور یا به قول شما غرب نشینان شرق اندیش ، از لانگ دیستانس به من ایمیلی فرستاد و از برگزاری چنین نشست خجسته یی مرا آگاه ساخت . من که سالهاست به استاد فرخاری سخت ارادت میورزم ، نامه و خامه برگرفتم و به قول نگارشگر مقدمة شاهنامة ابومنصوری : بنشستم به فراز آوردن این نامه تا عرض ارادتی باشد به استاد گرانمایه و مجال سخنی باشد با شما همخوانان صاحبدل ، مبادا که گویید : جای تو خالی !

اما  پیش از همه باید گفت که نوشتن در مورد شخصیت فرهنگی و ادبی مفاخر کشور ما کار ساده نیست . و آن هم پیرامون شخصیتی چون استاد فرخاری که سالهای سال قلم زده ، آثار و تألیفات بیشماری به جامعة ادبی ما پیشکش کرده ، شاگردان بسیاری را با ادب و فرهنگ آشنا ساخته و خود همیشه منزوی و گوشه گیر بوده و نخواسته خود را مطرح سازد . که این فروتنی و وقار را در کمتر کسانی از هم عصران ما میتوان سراغ گرفت .

من آهنگ آن ندارم که در مورد شخصیت فردی و اجتماعی و علمی استاد فرخاری چیزی بنویسم ؛ چون دوستان کاروان شعر و همه فرهنگیان عزیزی که سالهاست در تورنتو با استاد فرخاری آشنایی و هم کلامی دارند ، بهتر از من ـ که سالهاست استاد را ندیده ام ایشان را میشناسند و ابعاد گوناگون شخصیت شان را بهتر از من درک کرده اند . ازین روی درین پیام میخواهم تنها مرور کوتاهی به آثار و تألیفات استاد فرخاری داشته باشم ؛ تا از یک سو عرض ارادتی باشد برای ایشان - که برمن حق استادی دارند - و از طرف دیگر ، دوستانی که با نبشته های شان آشنایی کامل ندارند ، این آثار گرانبها را به دست آورده و نقص کتابخانه های شخصی خود را برطرف سازند .

چنانکه خواهیم دید ، استاد فرخاری در زمینه های بسیار زبانی ، ادبی ، تاریخی ، ژورنالیستی ، شعر ، ترجمه ، داستان و کتابهای درسی قلمفرسایی کرده و به تألیف و ترجمه و تحقیق و نگارش دست برده اند ، که اینک هریک آن را با کوتاهی لازم  به معرفی میگیریم .

در بخش زبان :

استاد فرخاری در بخش زبان تا حال شش جلد کتاب تألیف کرده اند ، به نامهای :  دستور سخن ، آیین نامه نگاری ، فرهنگ واژگان پارسی ـ دری در عربی ، درست بنویسیم یا فرهنگ املای زبان دری ، دستور زبان دری ، المبتدا و الخبر و ما یتصل بهما و الدخیل و المعرب فی اللغة العربیة ، که دو کتاب پایانی به زبان عربی به نبشته درامده است .

در بخش شعر :

درین بخش نیز استاد فرخاری بازهم شش جلد کتاب را به هواداران شعر تقدیم نموده اند که از جمله دو کتاب آن به نامهای سکوت قرن و فردای دیروزین گزینه های شعری خودشان میباشد . کتاب سومی شاخ ارغوان عنوان دارد که گزینه یی است از اشعار معاصر فارسی سرایان افغانستان ، ایران و تاجکستان . دو کتاب دیگر که هفت مقاله و شعر و موسیقی عنوان دارند ، بحثهای گسترده و تازه هایی است اندر باب تیوریهای شعر و موسیقی . و بالاخره کتاب دیگری زیر عنوان الشعر الافغانی الحدیث که این یکی بازهم به زبان عربی در هفت جلد به نبشته درامده و در آن سوی اقیانوسها آن را چاپیده اند .  

در بخش داستان :

درین بخش بازهم کتابی را مییابیم به زبان عربی که الاقاصیص الافغانیة عنوان دارد . این کتاب دربرگیرنده ی بیش از سی داستان کوتاه از بیست و چند نویسندة داستانهای کوتاه دری و پشتو است که استاد فرخاری آن را تألیف و به زبان عربی ترجمه کرده اند .

دربخش علوم ساینسی :

درین بخش از کتابهای استاد فرخاری ، بازهم دو کتاب را میبینیم که اولی زیر عنوان سگرت و الکول از دیدگاه تاریخ ، علم ، طب و دین که تألیف و ترجمة آن توسط خود استاد صورت گرفته و کتاب دومی خلقت انسان از دیدگاه ساینس و قرآن نام دارد که ترجمه یی است در سی و سه فصل از زبان عربی به فارسی ـ دری .

در بخش تاریخ :

درین بخش دو کتاب به دسترس ما قرار میگیرد . اولی که یک کتاب کاملا پژوهشی و شامل چهار جلد است ، زبان و ادبیات دری در درازنای زمانه ها عنوان دارد و کتاب دومی ترجمه یی است از زبان دری به زبان عربی ، زیر عنوان : مؤامرات روسیا فی أفغانستان .

در بخش ادبیات تطبیقی :

بازهم کتابی را مییابیم زیر عنوان زبانها و زمانها که با بحثهای گوناگون ادبشناسی معاصر ، همگونیها و ناهمگونیهای ادبیات عربی و دری  را به شکل مقایسوی و تطبیقی  مورد مطالعه قرار داده است .

در بخش ژورنالیزم :

درین بخش ، کتاب برنامه نویسی ادبی برای رادیو و تلویزیون را مینگریم . درین کتاب علاوه بر روشنگری پیوند ادبیات با ژورنالیزم معاصر ، روشهای تهیة برنامه های ادبی برای رادیو و تلویزیون در دو بخش جداگانه با ارائه ی نمونه ها و نمایه ها به نبشته درامده است .

در بخش کتابهای درسی :

درین بخش پنج عنوان کتاب ـ که همین اکنون در مکاتب سرتاسر افغانستان تدریس میگردد ـ به استاد فرخاری تعلق میگیرد . سه جلد آن کتابهای زبان و ادبیات دری است که برای صنوف نهم ، یازدهم و دوازدهم تألیف شده و دو جلد دیگر را کتابهای رهنمای معلم صنوف نهم و دوازدهم تشکیل میدهد .

با این محاسبة کوتاه ، دیده میشود که استاد فرخاری تا کنون بیست و پنج عنوان کتاب در زمینه های مختلف به جامعة ما پیشکش کرده اند که از جمله شانزده عنوان آن به چاپ رسیده و نشر شده است . اضافه بران از استاد فرخاری بیش از پنجاه مقاله در زمینه های مختلف ادبی، تاریخی ، زبانی ، فرهنگی و . . . در دست داریم .

پس در میدان جرئت با گردن افراخته میتوان اظهار کرد که استاد فرخاری در عصر کنونی ، پس از قاری عبدالله ملک الشعرا ، مرحوم محمد حیدر ژوبل و پوهاند عبدالحی حبیبی ، پرکارترین نویسندة معاصر افغانستان میباشند .

من در حالی که حضور گرم استاد فرخاری را در کاروان شعر تورنتو برای شما کاروانیان تبریک میگویم ، از خداوند بزرگ میخواهم انگشتان استاد را توانایی بخشد که با نوشتن آثار فراوان دیگری ازین دست ، مشعل فرهنگ و دانش را در سرزمین جنگزدة ما فروزنده نگاه دارند . و از شما گردانندگان کاروان شعر ، سپاس بیکران میکنم که با راه اندازی چنین محفلی ، در قدردانی ازین گنجینة گرانبهای میهن ما ، سهم خویش را در پویایی فرهنگ و ادب کشور ادا نمودید .

با احترام دوباره

عبدالکریم سروش

غزنی ، افغانستان

اول سرطان 1390 هجری

برابر با  22 جون 2011 میلادی